Có phải dạy STEM là cứ phải lắp robot đắt tiền? Tháo gỡ định kiến và khơi nguồn sáng tạo từ vật liệu tái chế

Chào các thầy cô và những người bạn đồng hành trên con đường giáo dục,

Đã bao giờ thầy cô cầm trên tay một giáo án STEM mẫu, nhìn danh sách thiết bị yêu cầu là những bộ kit robot, những mạch điện tử phức tạp với chi phí lên đến hàng triệu đồng cho mỗi nhóm học sinh, và rồi khẽ thở dài? Thầy cô nhìn quanh lớp học của mình, nơi kinh phí còn hạn hẹp, trang thiết bị còn khiêm tốn, và tự hỏi: “Liệu mình có thể dạy STEM được không khi trong tay chẳng có gì ngoài phấn trắng bảng đen và lòng nhiệt huyết?”

Đó là một trăn trở rất thực tế và phổ biến. Chúng ta đang sống trong một giai đoạn mà thuật ngữ “STEM” thường xuyên xuất hiện cùng hình ảnh những chú robot thông minh, những phòng lab hiện đại sáng choang. Điều này vô tình tạo ra một rào cản tâm lý lớn, khiến nhiều giáo viên cảm thấy tự ti hoặc cho rằng STEM là một “cuộc chơi xa xỉ” chỉ dành cho các trường quốc tế hay trường điểm.

Nhưng hôm nay, với tư cách là một người bạn đồng hành từ Học Viện Khám Phá, tôi muốn cùng thầy cô tháo gỡ nút thắt này. Chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm câu trả lời cho việc làm thế nào để mang tinh thần STEM đích thực vào lớp học mà không cần đến những con robot đắt tiền, và tại sao, đôi khi chính những vật liệu đơn sơ nhất lại tạo nên những bài học sâu sắc nhất.

“Dạy STEM là phải có Robot đắt tiền” – Định kiến đang kìm chân giáo viên Việt

Có một thực tế đáng buồn là khi nhắc đến STEM, hình ảnh đầu tiên bật ra trong đầu đa số phụ huynh và thậm chí cả giáo viên là: Lập trình và Robot. Định kiến này đã ăn sâu đến mức nó trở thành một thước đo vô hình cho chất lượng dạy học. Nếu một tiết học không có máy tính, không có mô hình lắp ráp chạy bằng pin, nhiều người sẽ hoài nghi liệu đó có phải là STEM hay chỉ là một giờ thủ công kỹ thuật đơn thuần.

Chính tư duy “STEM = Robot đắt tiền” này đang là hòn đá tảng kìm chân sự sáng tạo của giáo viên Việt Nam. Nó tạo ra một áp lực vô hình về tài chính lên nhà trường và phụ huynh. Giáo viên ngại triển khai vì sợ không đủ kinh phí, sợ làm “không tới”, sợ bị đánh giá là lạc hậu. Hậu quả là, thay vì tập trung vào phương pháp sư phạm và tư duy khoa học, chúng ta lại bị cuốn vào cuộc chạy đua trang bị phần cứng.

Tại Học Viện Khám Phá, chúng tôi đã gặp rất nhiều thầy cô tâm huyết nhưng lại chùn bước trước cánh cửa STEM chỉ vì thiếu thốn cơ sở vật chất. Họ loay hoay tìm nguồn tài trợ cho các bộ Lego Education đắt đỏ, trong khi bỏ qua kho tàng học liệu vô giá ngay xung quanh mình. Định kiến này không chỉ làm lãng phí nguồn lực xã hội mà nguy hiểm hơn, nó làm sai lệch bản chất của giáo dục STEM: biến nó thành một môn học trình diễn công nghệ thay vì là công cụ để rèn luyện tư duy.

Chúng ta cần nhìn nhận thẳng thắn rằng: Robot chỉ là công cụ, không phải là mục đích. Việc lệ thuộc vào các bộ kit có sẵn đôi khi còn làm giảm đi khả năng tư duy linh hoạt của học sinh, vì các em chỉ việc lắp theo hướng dẫn mà thiếu đi quá trình mày mò, thử sai và sáng tạo từ con số không.

Tại sao chúng ta thường đánh đồng STEM với công nghệ cao và thiết bị xa xỉ?

Sự hiểu lầm này không tự nhiên mà có. Phần lớn nó xuất phát từ hiệu ứng truyền thông và các chiến lược marketing của các nhà cung cấp thiết bị giáo dục. Trong nhiều năm, các hình ảnh quảng bá về giáo dục 4.0 luôn gắn liền với kính thực tế ảo, máy in 3D và robot AI. Điều này vô tình gieo vào tiềm thức cộng đồng một mối liên kết chặt chẽ: Hiện đại mới là STEM.

Thêm vào đó, sự bùng nổ của các cuộc thi Robocon hay lập trình quốc tế cũng khiến chúng ta bị “lóa mắt” bởi hào quang của công nghệ cao. Chúng ta trầm trồ trước những cỗ máy phức tạp và quên mất rằng, để tạo ra những cỗ máy đó, các kỹ sư cũng phải bắt đầu từ những nguyên lý vật lý cơ bản nhất – những nguyên lý mà ta hoàn toàn có thể dạy bằng bìa carton và dây thun. Việc thiếu vắng những mô hình mẫu về STEM chi phí thấp (Low-cost STEM) trên các phương tiện truyền thông cũng khiến giáo viên thiếu đi những ví dụ trực quan để tham khảo và áp dụng.

Bản chất của giáo dục STEM: Tư duy giải quyết vấn đề quan trọng hơn công cụ

Nếu gạt bỏ lớp vỏ hào nhoáng của công nghệ sang một bên, lõi của quả cầu STEM là gì? Đó chính là Tư duy giải quyết vấn đề (Problem-solving mindset). Mục tiêu tối thượng của giáo dục STEM là đào tạo ra những con người biết quan sát thực tế, nhận diện vấn đề, và vận dụng kiến thức Khoa học (S), Công nghệ (T), Kỹ thuật (E) và Toán học (M) để tìm ra giải pháp tối ưu nhất.

“Công cụ hiện đại nhất của một nhà khoa học không phải là kính hiển vi hay máy tính siêu tốc, mà chính là bộ óc tò mò và đôi bàn tay sẵn sàng lấm bẩn.” Chuyên gia Đào tạo tại Học Viện Khám Phá

Khi học sinh dùng một tờ giấy và băng dính để xây một cây cầu chịu lực, các em đang học về kết cấu, về lực, về sự cân bằng – đó là Kỹ thuật và Vật lý. Khi các em tính toán chi phí nguyên liệu để cây cầu rẻ nhất mà bền nhất, đó là Toán học. Quá trình các em thử nghiệm, thất bại, rồi cải tiến thiết kế, đó chính là quy trình nghiên cứu khoa học. Không cần một con chip nào, tư duy STEM vẫn hiện hữu trọn vẹn. Do đó, hãy nhớ rằng công cụ chỉ là phương tiện hỗ trợ, tư duy mới là đích đến. Một giáo viên giỏi là người biết dùng những công cụ đơn giản nhất để khơi dậy những tư duy phức tạp nhất.

Phân biệt STEM công nghệ cao và STEM từ vật liệu tái chế: Đâu là lựa chọn phù hợp?

Để tháo gỡ áp lực, chúng ta cần phân định rõ ràng hai hướng tiếp cận trong giáo dục STEM: STEM công nghệ cao (High-tech) và STEM sử dụng vật liệu tái chế/đơn giản (Low-tech/Unplugged). Không có phương pháp nào là sai, chỉ có phương pháp nào là phù hợp với mục tiêu bài học và điều kiện thực tế của nhà trường.

Nhiều giáo viên lầm tưởng rằng Low-tech là “kém sang” hay “ít kiến thức” hơn High-tech. Đây là một quan niệm sai lầm. Thực tế, việc làm việc với vật liệu thô sơ đôi khi đòi hỏi sự khéo léo và tư duy vật lý sâu sắc hơn việc lắp ráp các mảnh ghép nhựa đã được đúc khuôn chính xác. Hiểu rõ ưu nhược điểm của từng loại hình sẽ giúp thầy cô linh hoạt trong việc thiết kế giáo án, biến “cái khó” thành “cái khôn”.

STEM công nghệ cao (High-tech): Khi nào thì thực sự cần thiết?

STEM công nghệ cao, sử dụng robot, mạch Arduino, máy in 3D, hay phần mềm lập trình, thực sự phát huy tác dụng khi chúng ta muốn dạy học sinh về tư duy thuật toán, tự động hóa và các công nghệ của kỷ nguyên số. Nó là lựa chọn tuyệt vời cho các câu lạc bộ chuyên sâu, các đội tuyển thi đấu, hoặc các bài học cụ thể về Tin học và Công nghệ thông tin.

Tuy nhiên, High-tech có rào cản lớn về chi phí đầu tư và bảo trì. Nó cũng đòi hỏi giáo viên phải có nền tảng kiến thức công nghệ vững chắc để xử lý các lỗi kỹ thuật phát sinh. Nếu lạm dụng, học sinh dễ bị cuốn vào việc “chơi” với thiết bị hơn là hiểu nguyên lý. Ví dụ, lắp một chiếc xe chạy bằng pin có sẵn motor sẽ nhanh hơn, nhưng học sinh có thể sẽ không hiểu sâu sắc về chuyển hóa năng lượng như khi tự làm một chiếc xe chạy bằng dây chun hay phản lực khí từ bóng bay.

STEM tái chế (Low-tech): Sức mạnh của sự đơn giản và tính ứng dụng cao

Ngược lại, STEM tái chế sử dụng bìa carton, chai nhựa, que kem, ống hút… là “vũ khí bí mật” của các giáo viên sáng tạo. Sức mạnh của nó nằm ở tính sẵn có và chi phí gần như bằng không. Bất kỳ trường học nào, dù ở thành phố hay vùng sâu vùng xa, đều có thể triển khai ngay lập tức.

Về mặt sư phạm, Low-tech buộc học sinh phải tư duy “out of the box” (vượt khuôn khổ). Các em phải tự xử lý vật liệu: cắt, dán, uốn, ghép nối. Sai số là rất lớn, và chính việc xử lý sai số đó giúp các em rèn luyện tính kiên trì và kỹ năng giải quyết vấn đề thực tế. Hơn nữa, việc tái chế còn lồng ghép bài học về bảo vệ môi trường và ý thức tiết kiệm – những giá trị nhân văn mà robot khó có thể truyền tải hết được.

Bảng so sánh: STEM Robot đắt tiền vs. STEM Vật liệu sẵn có

Để thầy cô dễ dàng hình dung và lựa chọn, dưới đây là bảng so sánh tóm tắt giữa hai hình thức này:

Tiêu chí	STEM Robot / High-tech	STEM Vật liệu tái chế / Low-tech
Chi phí đầu tư	Cao đến rất cao (Hàng triệu đồng/bộ)	Thấp hoặc miễn phí (Tận dụng rác thải)
Kỹ năng trọng tâm	Lập trình, Tư duy thuật toán, Lắp ráp theo quy trình	Tư duy thiết kế, Khéo léo thủ công, Vật lý ứng dụng
Tính linh hoạt	Giới hạn bởi chức năng của bộ kit	Vô hạn, phụ thuộc vào trí tưởng tượng
Rủi ro triển khai	Hỏng hóc thiết bị, lỗi phần mềm	Vật liệu không đồng đều, cần thời gian chuẩn bị
Mức độ phù hợp	CLB chuyên biệt, Trường có điều kiện	Đại trà, mọi cấp học, mọi vùng miền

Kỹ năng “biến rác thành vàng”: Cách giáo viên tận dụng giáo cụ giá rẻ hiệu quả

Khi đã cởi bỏ được gánh nặng tâm lý về thiết bị, câu hỏi tiếp theo là: “Làm thế nào để biến đống bìa carton và chai lọ kia thành bài học thú vị?”. Đây chính là lúc kỹ năng sư phạm và sự sáng tạo của người thầy lên ngôi. Tại Học Viện Khám Phá, chúng tôi gọi vui đây là kỹ năng “biến rác thành vàng”.

Để làm được điều này, giáo viên không cần phải là một nghệ nhân thủ công, mà cần là một người có tư duy kết nối. Thầy cô cần nhìn thấy tiềm năng giáo dục trong những vật dụng bình thường nhất. Một chiếc ống hút không chỉ để uống nước, nó có thể là trục bánh xe, là đường ống dẫn nước, hay là khung xương cho một mô hình hình học. Sự chuyển đổi này đòi hỏi chúng ta phải thay đổi góc nhìn và rèn luyện thói quen quan sát.

Rèn luyện đôi mắt quan sát: Tìm thấy bài học khoa học trong mọi vật dụng hàng ngày

Hãy bắt đầu bằng việc nhìn quanh lớp học và ngôi nhà của mình với “đôi mắt STEM”.

• Chai nhựa: Đừng vứt đi. Phần đáy chai có thể làm chậu cây tự tưới (Sinh học), thân chai làm thân tên lửa nước (Vật lý – Áp suất), nắp chai làm bánh xe (Kỹ thuật).
• Bìa Carton: Đây là vật liệu vua trong STEM tái chế. Nó có thể cắt ghép thành mô hình nhà chống động đất, cánh tay robot thủy lực, hay mê cung cho bi chạy.
• Dây chun và kẹp giấy: Nguồn năng lượng đàn hồi tuyệt vời cho các loại xe tự chế hoặc máy bắn đá.

Khi thầy cô bắt đầu nhìn vật liệu dưới lăng kính chức năng thay vì hình dáng, ý tưởng bài giảng sẽ tuôn trào. Hãy khuyến khích học sinh cùng thu gom vật liệu. Chính quá trình thu gom và phân loại này cũng là một bài học về tính chất vật liệu (độ cứng, độ dẻo, khả năng thấm nước) mà không sách vở nào dạy tốt hơn thực tế.

Nghệ thuật đặt câu hỏi gợi mở thay vì tập trung trình diễn thiết bị

Trong một lớp học STEM thiếu thốn thiết bị, vai trò của người thầy càng trở nên quan trọng. Thay vì dùng robot để “biểu diễn” cho học sinh xem (Wow factor), thầy cô hãy dùng câu hỏi để kích thích trí tò mò (Wonder factor).

Thay vì nói: “Hôm nay chúng ta sẽ lắp robot này theo hướng dẫn,” hãy nói: “Làm thế nào để chúng ta có thể di chuyển vật nặng này từ điểm A đến điểm B mà không được chạm tay vào, chỉ dùng những vật liệu có trong rổ này?”.

Nghệ thuật đặt câu hỏi gợi mở (Inquiry-based learning) giúp chuyển trọng tâm từ “thiết bị làm được gì” sang “học sinh nghĩ ra được gì”. Hãy hỏi: “Tại sao cái xe của em lại chạy lệch?”, “Nếu thay bánh xe to hơn thì điều gì sẽ xảy ra?”, “Làm sao để kết cấu này cứng hơn mà không dùng thêm băng dính?”. Những câu hỏi này buộc học sinh phải tư duy sâu, phân tích và biện luận – những kỹ năng cốt lõi của công dân toàn cầu, giá trị hơn bất kỳ món đồ chơi đắt tiền nào.

Hướng dẫn thực hành: Thiết kế dự án STEM từ bìa carton và chai nhựa theo phong cách Học Viện Khám Phá

Để minh chứng rằng STEM giá rẻ hoàn toàn có thể tạo ra những giờ học chất lượng cao, tôi xin chia sẻ một quy trình thiết kế dự án mẫu mà chúng tôi thường áp dụng. Chúng ta sẽ cùng xây dựng dự án: “Cánh Tay Robot Thủy Lực” (Hydraulic Robot Arm).

Đây là một dự án kinh điển, chi phí cực thấp (dưới 20.000 VNĐ/nhóm) nhưng bao hàm kiến thức phong phú về Vật lý (nguyên lý Pascal, áp suất chất lỏng), Kỹ thuật (cơ cấu đòn bẩy, khớp nối) và Toán học (đo lường, tỷ lệ).

Giai đoạn chuẩn bị: Lựa chọn nguyên liệu và xác định vấn đề thực tiễn

Trước khi bắt đầu, hãy đặt học sinh vào một bối cảnh thực tế để tạo hứng thú. Ví dụ: “Trong các nhà máy xử lý rác thải độc hại, con người không thể trực tiếp dùng tay để phân loại. Các kỹ sư cần thiết kế một cánh tay robot có thể gắp và di chuyển vật thể từ xa. Nhiệm vụ của các em là chế tạo mô hình cánh tay đó.”

Nguyên liệu cần chuẩn bị (cho 1 nhóm 4-5 học sinh):

• Bìa carton cũ (từ thùng mì tôm, thùng bia).
• 8 xi lanh y tế (loại 10ml hoặc 20ml, bỏ kim tiêm) – mua ở hiệu thuốc rất rẻ.
• 1 đoạn dây ống nhựa dẻo (loại dùng cho sục khí bể cá) – khoảng 1-2 mét.
• Dây rút nhựa, que kem gỗ, băng dính, keo nến.
• Nước (có thể pha màu thực phẩm cho sinh động).

Quy trình triển khai dự án “Kỹ sư nhí tái chế” giúp học sinh hào hứng

Quy trình này không chỉ là lắp ráp, mà là một hành trình tư duy kỹ thuật:

1. Thiết kế ý tưởng (Sketching): Yêu cầu học sinh vẽ phác thảo cánh tay robot trên giấy. Xác định đâu là khớp vai, khớp khuỷu, và bộ phận kẹp.
2. Chế tạo các bộ phận: Cắt bìa carton thành các hình dạng theo thiết kế. Lưu ý học sinh về độ cứng của bìa và cách ghép nhiều lớp để tăng độ bền.
3. Lắp ráp hệ thống thủy lực: Đây là phần “kỳ diệu” nhất. Nối hai xi lanh bằng ống nhựa, bơm nước vào. Khi đẩy pít-tông này, pít-tông kia sẽ đẩy ra. Học sinh sẽ ồ lên thích thú khi thấy lực được truyền đi qua dòng nước.
4. Tích hợp và Hoàn thiện: Gắn hệ thống xi lanh vào khung bìa carton. Dùng dây rút làm trục quay cho các khớp.
5. Thử nghiệm và Cải tiến: Cho cánh tay gắp thử các vật nhẹ (vỏ hộp, cục tẩy). Nếu gắp không được, học sinh phải tìm nguyên nhân: do lực yếu, do kẹp trơn, hay do khớp bị kẹt?

Áp dụng mô hình 5E để học sinh tự khám phá và làm chủ kiến thức

Để bài học sâu sắc hơn, chúng ta áp dụng Mô hình 5E một cách linh hoạt:

• Gắn kết (Engage): Cho xem video về cánh tay robot trong nhà máy hoặc cho chơi trò vật tay để cảm nhận về lực cơ bắp. Đặt vấn đề về việc cần một cánh tay “không biết mỏi”.
• Khám phá (Explore): Học sinh tự tay nghịch với xi lanh và nước, tự phát hiện ra nguyên lý truyền lực qua chất lỏng trước khi giáo viên giải thích.
• Giải thích (Explain): Giáo viên chốt kiến thức về áp suất chất lỏng và nguyên lý đòn bẩy. Giải thích tại sao hệ thống này hoạt động.
• Áp dụng (Elaborate): Thử thách nâng cao: Làm sao để cánh tay xoay được 360 độ? Hoặc làm sao để gắp được quả trứng mà không vỡ?
• Đánh giá (Evaluate): Học sinh tự đánh giá sản phẩm của nhóm mình và nhóm bạn dựa trên tiêu chí: Gắp được vật nặng bao nhiêu? Di chuyển linh hoạt không? Tiết kiệm nguyên liệu không?

Giá trị cốt lõi: Khi học sinh “sáng mắt” vì hiểu bài, không phải vì thiết bị xịn

Sau tất cả những nỗ lực cắt dán, bơm nước, và có thể là cả những vũng nước lênh láng trên sàn lớp học, điều đọng lại là gì? Đó không phải là một mô hình đẹp đẽ để trưng bày trong tủ kính. Đó là khoảnh khắc ánh mắt học sinh sáng bừng lên khi các em hét lên: “Thầy ơi, nó cử động rồi!”, “Cô ơi, em hiểu tại sao nước lại đẩy được cái này lên rồi!”.

Đó là khoảnh khắc “Aha!” (Aha moment) quý giá mà mọi nhà giáo dục đều khao khát. Khi học sinh tự tay làm ra một sản phẩm từ những thứ tưởng chừng bỏ đi, các em xây dựng được niềm tin mạnh mẽ vào năng lực của bản thân (Self-efficacy). Các em hiểu rằng khoa học không nằm trong những chiếc hộp đen bí ẩn đắt tiền, mà nằm ngay trong đôi bàn tay và khối óc của mình.

Tại Học Viện Khám Phá, chúng tôi tin rằng giáo dục STEM từ vật liệu tái chế còn dạy cho các em một bài học nhân văn về sự trân trọng nguồn lực. Trong một thế giới đầy rẫy rác thải, tư duy “tái sinh” vật liệu để phục vụ cuộc sống là một tư duy bền vững cần thiết cho thế hệ tương lai. Vì vậy, thầy cô đừng bao giờ cảm thấy tự ti khi lớp học của mình không có robot. Hãy tự hào vì thầy cô đang dạy học sinh cách làm chủ công nghệ từ những điều giản đơn nhất.

Các câu hỏi thường gặp về triển khai STEM chi phí thấp (FAQ)

1. Tôi không khéo tay thì có hướng dẫn học sinh làm các mô hình tái chế được không?

Hoàn toàn được! Mục tiêu của STEM không phải là tạo ra sản phẩm thủ công mỹ nghệ đẹp mắt. Quan trọng là mô hình đó hoạt động được và minh họa được nguyên lý khoa học. Thậm chí, sản phẩm xấu nhưng học sinh giải thích được tại sao nó hoạt động còn tốt hơn sản phẩm đẹp mà các em không hiểu gì. Hãy đóng vai trò là người cố vấn, để học sinh tự do sáng tạo theo cách của các em.

2. Làm sao để quản lý lớp học khi học sinh sử dụng dao kéo, keo nến?

An toàn là ưu tiên hàng đầu. Hãy thiết lập “Quy tắc an toàn phòng Lab” ngay từ đầu năm. Với học sinh tiểu học, giáo viên nên chuẩn bị trước các công đoạn cắt khó hoặc sử dụng các dụng cụ an toàn (kéo đầu tròn). Chia nhóm nhỏ và phân công nhóm trưởng giám sát an toàn cũng là một cách hiệu quả. Luôn nhắc nhở: “An toàn mới là chuyên nghiệp”.

3. Tìm ý tưởng cho các dự án STEM tái chế ở đâu?

Nguồn tài nguyên là vô tận! Thầy cô có thể tham khảo kênh Youtube của Học Viện Khám Phá, Pinterest, hoặc các từ khóa như “Cardboard STEM projects”, “Trash to Treasure science experiments”. Đôi khi, ý tưởng hay nhất lại đến từ chính học sinh khi thầy cô đặt câu hỏi: “Chúng ta có thể làm gì với đống chai nhựa này?”.

4. Phụ huynh có phản đối khi thấy con em mình “nhặt rác” trong giờ học không?

Đây là lo ngại có thật. Để giải quyết, thầy cô cần truyền thông rõ ràng về mục tiêu bài học (Learning outcomes) cho phụ huynh. Hãy gửi thư ngỏ hoặc chia sẻ hình ảnh sản phẩm cuối cùng kèm theo giải thích về kiến thức các con học được. Khi phụ huynh thấy con mình thông minh hơn, sáng tạo hơn, họ sẽ từ phản đối chuyển sang ủng hộ nhiệt tình, thậm chí còn giúp gom vật liệu cho lớp.

Kết luận: Hãy để STEM bắt đầu từ sự thấu hiểu và sáng tạo của người thầy

Thưa các thầy cô, hành trình mang STEM vào lớp học không nhất thiết phải bắt đầu bằng một tờ trình xin kinh phí mua sắm thiết bị nghìn đô. Nó có thể bắt đầu ngay ngày mai, với vài tấm bìa carton, vài chiếc chai nhựa và một trái tim nhiệt huyết muốn đổi mới phương pháp dạy học.

Đừng để định kiến “STEM nhà giàu” ngăn cản thầy cô mang đến cho học sinh những trải nghiệm học tập tuyệt vời. Hãy nhớ rằng, robot hiện đại nhất cũng không thể thay thế được người thầy truyền cảm hứng. Hãy bắt đầu từ những gì thầy cô đang có, làm những gì thầy cô có thể, và tin tưởng vào quá trình trưởng thành của học sinh.

Nếu thầy cô cần thêm ý tưởng, tài liệu hướng dẫn hay đơn giản là một cộng đồng để chia sẻ những khó khăn trong quá trình triển khai STEM, Học Viện Khám Phá luôn sẵn sàng đồng hành.

---

Học Viện Khám Phá – Đồng hành cùng Giáo viên kiến tạo lớp học hạnh phúc

• Địa chỉ: Tầng 2A, tòa nhà N09 B2 Khu Đô Thị Mới Dịch Vọng, Cầu Giấy, Hà Nội
• Hotline: 024 6281 4797
• Email: info@sciencediscovery.edu.vn
• Website: https://hocvienkhampha.edu.vn/
• Fanpage: https://www.facebook.com/hocvienkhampha